مباحثى درباره قبله الف بحثى علمى تشريع قبله در اسلام و لزوم رو كردن به سوى آن در نماز كه يك عبادت عمومى ميان مسلمانان است و نيز در هنگام ذبح حيوانات و مسائل ديگرى كه عموم مردم با آنها دست به گريبان‌اند ، مسلمانان را به بحث از جهت قبله و تعيين آن ، نيازمند ساخت . اين كار در ابتدا با ظنّ و گمان و نوعى تخمين ، همراه بود ؛ امّا بعدها اين نياز عمومى ، دانشمندان رياضيدان مسلمان را برانگيخت تا در اين موضوع ، تحقيق كنند . لذا از جدول‌هايى كه در زيج‌ها و كتاب‌هاى نجومى براى تعيين عرض و طول جغرافيايى شهرها وضع شده است ، بهره گرفتند و از راه حساب مثلثات ، انحراف مكّه از سمت جنوبِ هر شهر را استخراج كردند . منظور از انحراف ، خطّ متّصل ميان هر شهر و مكّه از خطّ متّصل ميان آن شهر و نقطه جنوب خطّ نصف النهار است . سپس ، آن را درباره هر شهرى از شهرهاى اسلام با دايره معروف هندى كه خطّ نصف النهار را تعيين مىكند ، مشخّص كردند و بعد ، درجات انحراف و خطّ قبله را معلوم ساختند . بعدها به منظور تسريع و سهولت كار ، از ابزارى مغناطيسى به نام قطب‌نما ، استفاده كردند . اين دستگاه به وسيله عقربه‌اش جهت شمال و جنوب را تعيين مىكند و در مشخّص كردن نقطه جنوب ، جانشين دايره هندى شد . شخص با به كار